İZMİR - KARŞIYAKA İLÇESİ KIYI DOLGU VE REVİZYON İMAR PLANI AÇIKLAMA RAPORU

ÖLÇEK : 1/1000

Efes'in gölgesinde kalmış İzmir'in, Roma döneminde hızla geliştiğini görüyoruz. Liman yeniden düzenlenmiş ve en önemlisi ticaretin gelişmesi için Agorada kurulmuştur. 500 yıl sonra yani Bizans dönemine geldiğimizde İzmir artık Asya'nın birinci kentidir ve Efes'ten önce anılmaktadır
Türkler İzmir'i ilk kez II. Yüzyıl sonlarında Kutalmışoğlu Süleyman Şah komutasında ele geçirirler.
1086'da Çakabey bir donanma kurarak Ege adalarını denetimine alır. Çakabey'in öldürülmesinden sonra liman kenti İzmir Cenevizlilerin, Pagos yani Kadifekale ise Bizanslıların eline geçer. 14. Yüzyılın başında önce Kadifekale'yi, sonra da kıyı kesimini alarak İzmir'in tümüne egemen olan Aydınoğlu Mehmed Bey, Ege adalarındaki Bizans kalelerini haraca bağlar. 1390 yılında Yıldırım Beyazıt Kadifekale'yi ele geçirir ama Liman kontrolü dışındadır. 15. yüzyılın dışında büyük bir Moğol istilası yaşayan bölgede, son sözü yine Osmanlı söyler.
1426'dan sonra İzmir'i bir Osmanlı şehri olarak görüyoruz. Tarihçiler Osmanlı döneminde İzmir'de ticaretin geliştiğini kaydederler. Bu dönemde İzmir, Hindistan, Çin, İran ve Anadolu'dan uzun mesafe kervanları ile gelen ürünlerin ve Batı Anadolu'da üretilen tarımsal hammaddenin, Avrupa'ya taşınmasında; Avrupa'dan gelen yüklerin Anadolu'ya iletilmesinde kritik bir rol oynamıştır.
16. Yüzyıldan sonra İzmir'in bir ihracat merkezi olarak özelliği artar. 1620'de Osmanlı Devletinin pamuk ihracatını yasallaştırması ve buna yönelik pamuk dikim alanlarının genişletilmesi, İzmir'in ticaret merkezi olarak gelişmesini hızlandıran bir faktör olarak göze çarpar. Bu dönemde kent İngiliz, Fransız ve Hollandalı tüccarların gözdesi olur.
18. ve 19. yüzyıllarda uzun mesafe ticaretinin yerini Gediz, Küçük - Büyük Menderes ve Bakırçay Havzalarından taşınan, Avrupa'nın yeni gelişen sanayi nüfusu ve şehirlerince talep edilen tarım ürünlerinin ticareti alır.

19. yüzyılda, İzmir'in ekonomisi, Avrupa ülkeleri ile sürdürülen ticarete bağlı olarak gelişirken, deniz ticaretini çağa uygun koşullarda gerçekleştirebilmek açısından yeni limana ihtiyaç duyulmuştur.
            Bu ihtiyacı karşılamak üzere liman inşa imtiyazına sahip olan İngiliz ve Fransızlar Konak-Pasaport arasında 4 km. uzunluğunda ve 1,5 m. derinliğindeki rıhtım, 1200 m. civarındaki mendireği inşa ederek 1875 yılında Pasaport Limanını hizmete sokmuşlardır.
Liman yatırımının devamı niteliğindeki İzmir-Kasaba ve İzmir Aydın demiryolları da İngiliz ve Fransızlar tarafından inşa edilmişti. Amaç olabildiğince hızlı ve ekonomik şekilde Ege Bölgesi'nin zenginliğini Avrupa'ya taşımaktı.
Yerli komisyoncularca Ege Bölgesinden toplanan, ürünler deve kervanları ve demiryolu ağı vasıtası ile İzmir'e gönderilmekteydi. Buradaki ambar ve hanlarda işlenerek, tasniften geçirilen ürünler kısmen ambalajlanarak Pasaport Limanından tüm Avrupa'ya gönderilmekteydi.
            Kentteki ticari faaliyetler, levantenler olarak nitelendirebileceğimiz Fransız, İtalyan, İngiliz, Rum, Ermeni ve Musevilerden oluşan azınlıklar tarafından yürütülürken; İzmir adeta küçük bir Avrupa'ya benzemekteydi.
Ticaret hacmi açısından İstanbul'u dahi sollayan İzmir, Osmanlı'nın en fazla gelir elde ettiği vilayetlerin başında gelmekte; Avrupa'nın da en önemli ticaret merkezlerinden biri olma unvanını elinde bulundurmaktaydı.

     PLANLAMA ALANININ TANIMI VE MEVCUT DURUM ANALİZİ
          İzmir körfezi Türkiyenin batısında Ege sahilinde olup, hemen hemen bir L harfi şeklindedir. Yukarı kısmı 40 km uzunluğunda ve 20 km genişliğinde, alt uc kısmı ise 24km uzunluğunda ve 5km genişliğindedir.
Körfez ;İç körfez, Orta körfez ve Dış Körfez olmak üzere üç kısma ayrılır.
 İç körfezde maksimum su derinliği 20m. Orta körfezde 40m. Dış körfezde 65-70m. Kadardır. Körfezin toplam hacmi 10milyar m3 civarındadır. İzmir Kentsel Alanı körfezin en iç kesiminde bulunur.
İzmir Körfezi’nin 4 ana yönden esen ana rüzgarlar altında olmasına rağmen; körfezin pozisyonu ve coğrafi konumu, karanın düzensiz dağılımı vb. nedenler ile deniz hareketlerinin kuzey rüzgarının etkisi altında olduğu saptanmıştır.
Buna göre körfezde gözlenen akıntı, mevsim farklılıklarına ve dış körfezde gözlenen sürekli olmayan girdaplara rağmen orta körfezden açıklara doğrudur ve özellikle kış aylarında doğudan batıya doğru, İç körfezin kuzeyinden (Karşıyaka) önlerindendir.
         Karşıyaka İlçesi İzmir Körfezi’nin kuzeyinde 84km2 lik bir alanda kurulu olup, bütünüyle bir kıyı yerleşimidir. Çok eski dönemlerden beri asıl İzmir körfezin güneyine yerleşirken kuzeyde Karşıyaka sayfiye yeri olarak  İzmir Metropoliten Merkez içinde her zaman özel bir yer teşkil etmiştir.
1970 lere kadar sahilinden denize girilmiş, balık avlanılmış, deniz kenarındaki kır kahvelerinde oturulmuş, bu haliyle eğlence ve dinlence yeri olarak iz bırakmış bir yerleşim iken , İzmir Körfezi’nde başlayan kirlenme ile sahil imajı yozlaşmış ve sahiline bakmakla yetinilmiştir. Bütün bu gelişmeler sonucu bir kıyı kenti olan  Karşıyaka’da kıyı ile bağlantı zayıflamıştır.

Ancak İzmir’de büyük kanal projesinin devreye girmesi sonucu körfezde başlayan iyileşme süreci ile denizde canlıların geri dönüşü ile kıyılarda amatör balıkçılık , yürüyüş ve bisiklet kullanımı gibi aktiviteler artmış ve kıyı ile kentli bütünleşmeye başlamıştır.
           
                                      MEVCUT DURUM VE SORUNLAR
            1970 lere kadar sahilinden denize girilmiş, balık avlanılmış, deniz kenarındaki kır kahvelerinde oturulmuş, bu haliyle eğlence ve dinlence yeri olarak iz bırakmış bir yerleşim iken , İzmir Körfezi’nde başlayan kirlenme ile sahil imajı yozlaşmış ve sahiline bakmakla yetinilmiştir. Bütün bu gelişmeler sonucu bir kıyı kenti olan  Karşıyaka’da kıyı ile bağlantı zayıflamıştır.
Ancak İzmir’de büyük kanal projesinin devreye girmesi sonucu körfezde başlayan iyileşme süreci ile denizde canlıların geri dönüşü ile kıyılarda amatör balıkçılık , yürüyüş ve bisiklet kullanımı gibi aktiviteler artmış ve kıyı ile kentli bütünleşmeye başlamıştır.
            Dolgu amaçlı Revizyon İmar Planının kapsadığı alan ilk olarak  kıyı kenar çizgisi  onayı olmadığı için onaysız paftalara çizilerek 07.03.1984 tarihinde  Karşıyaka İmar Planı ile onanmıştır. Söz konusu alanı ilgilendiren paftaların kıyı kenar onayları Bakanlıkça çeşitli tarihlerde onaylanmış En son Alaybey – Mavişehir arasında kıyı kesimine ait mevzii koordinat sistemine yapılmış haritalar üzerinde bulunan onaylı kıyı kenar çizgilerinin ülke koordinat sisteminde açılan halihazır haritalara aktarılmış ve 27.09.2005 gün ve 11413 sayılı valilik oluru ile mühürlenmiştir.

   
                                                  
                                                  AMAÇ VE KAPSAM
Yukarıda  da belirtildiği gibi Karşıyaka yerleşmesinin tarihsel geçmişinde önemli bir yere sahip denizle ve dolayısıyla kıyıyla olan ilişkisini yeniden düzenlemek amacıyla 3621/3830 sayılı Kıyı Yasası kapsamında tüm kıyıyı içine alacak şekilde 1/1000 ölçekli uygulama imar planı çalışmaları yeniden başlamıştır.  Plan çalışmalarında amaç yerleşmenin yeniden kıyıyla kucaklaşmasını sağlayacak düzenlemeleri içermektedir. Bu kapsamda kentlinin günlük rekreasyon gereksinimlerine dönük kıyı düzenlemeleri ile yayaya açık, kesintisiz bir kıyı kullanımının sağlanması hedeflenmektedir.Bu kapsamda,
Alaybey Tersanesi ile Mavişehir Toplu Konut Alanı arasında kalan kıyı bandının 3830/3621 sayılı kıyı yasası ve yönetmelikleri kapsamında rekreatif amaçlı kullanılmasına olanak sağlayacak Revizyon İmar Planı çalışmaları, yukarıda bahsi geçen kıyı kenar çizgisi güncellenmiş halihazır paftalar üzerinde sürdürülmüştür.

                                                 PLAN KARARLARI
 -Kıyı;İzmir gibi denizle iç içe yaşayan kentte körfezde başlayan iyileşme süreci sonucu kentliyi denizle yeniden buluşturacak düzenlemeler yapmak üzere Kıyı yasası ve yönetmeliklerine uygun olarak insanların gezi /dinlenme/spor/hobi ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla rekreasyon alanı olarak planlanmıştır.
-Bostanlı 25LIV-b paftada yer alan , haftada bir gün pazar alanı olarak kullanılan  alanın, Bostanlı Bölgesinin önemli bir ihtiyacınıda karşılaması nedeni ile yine haftada bir gün Pazar alanı kurulmak üzere, Festival/tören alanı alanı olarak planlanmıştır.
-Karşıyaka’da yelkencilik geçmişten bugüne desteklenen önemli bir spor dalıdır. Karşıyaka Spor Kulübü için çok önemli bir branş olan yelken sporuna ayrılan alan, planlarda aynen korunmaktadır. Söz konusu alan Bakanlıkça 20.11.1998 tarihinde onaylanmıştır.
                                 
   

                                                    ÖNERİ PLAN

-Körfezde yaşayan iyileşme süreci ile deniz canlılarının geri dönmesi önümüzdeki yıllar içinde özellikle dış körfezde balıkçılık faaliyetlerini arttıracaktır. Bir kıyı kenti olmasına rağmen büyük eksikliği hissedilen balık satış yerleri ihtiyacı olan planlarda Bakanlık onaylı Balıkçı Barınağı önü ile Bostanlı 25LIV-c paftada takılır/sökülür elemanlarla inşa edilmek üzere balık satış üniteleri planlanmaktadır.
-Rekreasyon Alanının tasarımları bir peyzaj düzenleme konusu olarak ele alınacaktır. Buralarda Belediyesi tarafından hazırlanacak peyzaj projesine göre park, çocuk bahçesi, açık spor alanları ile açık alan ağırlıklı olmak üzere ve emsali aynı amaçla ayrılan alanın %3 ünü ve yüksekliği 5.50m. yi aşmayan takılır / sökülür elemanlarla inşa edilen kırkahvesi / gazino / lokanta / sergi üniteleri ile duş, gölgelik soyunma kabinleri ile 6m2 yi geçmeyen 150m ara ile büfe. wc (seyyar ve fosseptik gerektirmeyecek) ile (seyyar balık satış üniteleri) yapılabilecektir.
-Karşıyaka’nın geçmişinde çok yoğun olarak kullanılan ve günümüzde hızlı ve yoğun  trafik akışı yüzünden giderek yok olmaya başlayan bisiklet kullanımı yeniden teşfik etmek amacıyla bisiklet yolları ve bisiklet parkları ayrılmaktadır.
-Kıyının hemen önünde yer alan Yalı Cad. gün boyunca çok yoğun trafik sıkışıklığı yaşamakta ve özellikle sabah saatlerinde trafik kilitlenmektedir. Sahilin rekreatif kullanımıda bu yola ek bir yük getirmektedir. Bu yükü hafifletmek için kara yoluna alternatif olarak düşünülen tramvay hattı Mavişehir plajı ile Tersane arasında mevcut yolun sahile bakan izinde yer almaktadır. Öneri tramvay hattı Karşıyaka Bostanlı bağlantısını sağlayacağından, merkezle araç ulaşım ihtiyacını ve beraberinde ortaya çıkan otopark talebinide ortadan kaldıracak ayrıca yayalar için yeni alternatif bir ulaşım imkanı sağlanması hemde Karşıyaka’ya  kentsel kültürel görsel zenginlik katması hedeflenmiştir. Bu amaçla planlama alanı içerisinde 9 adet tramvay durağı ayrılmıştır.

-Sahilin rekreatif kullanımının önünde yer alan trafik yolunun gelecekte tehlikeler yaratmaması ve kıyı bandına yayaların daha güvenli ulaşımının sağlanması için İ.B.Ş.B  Ulaşım Master planı kapsamında yer altına alınması mümkün olabilecektir.
-1984 yılı 1/1000 ölçekli imar planlarında yer alan Bostanlı 25L IV-c paftada kıyı kenar çizgisi önündeki konut adaları 3621/3830 sayılı yasalara uygun olarak yol ve yeşil alan olarak planlanmıştır.
-

                                 PLAN NOTLARI
-Kıyıda rekreasyon alanı olarak planlanan alanlardaki tasarımlar bir peyzaj düzenlemesi olarak alınacak olup, bu alanlarla ilgili belediyesi tarafından hazırlanacak peyzaj projesine göre, park, çocuk bahçesi, açık spor alanları ile açık alan ağırlıklı olmak üzere e emsali aynı amaçla ayrılan alanın %3 ünü, yüksekliği 5,5m. yi aşmayan takılır, sökülebilir elemanlarla inşa edilen lokanta, gazino, çay bahçesi, sergi ünitesi balık satış ünitesi ile duş gölgelik , soyunma kabini, 6m2 yi geçmemek kaydıyla 150m ara ile büfe, wc (seyyar/fosseptik gerektirmeyen) yapılabilir.
-Kıyıda 3830/3621 sayılı kıyı kanunu ile ilgili yönetmelikte belirtilen kullanımların dışında başka bir yapı ve tesis yapılamaz.
Gerek yapım gerekse kullanım safhasında her türlü can ve mal emniyetinin saptanması için tedbirler alınacaktır.
-Uygulama aşamasında ÇED Yönetmeliğinde belirtilen hususlara uyulacaktır.