İZMİR-KARŞIYAKA-BOSTANLI YAT YANAŞMA YERİ AÇIKLAMA RAPORU

Efes'in gölgesinde kalmış İzmir'in, Roma döneminde hızla geliştiğini görüyoruz. Liman yeniden düzenlenmiş ve en önemlisi ticaretin gelişmesi için Agorada kurulmuştur. 500 yıl sonra yani Bizans dönemine geldiğimizde İzmir artık Asya'nın birinci kentidir ve Efes'ten önce anılmaktadır
Türkler İzmir'i ilk kez II. Yüzyıl sonlarında Kutalmışoğlu Süleyman Şah komutasında ele geçirirler.
1086'da Çakabey bir donanma kurarak Ege adalarını denetimine alır. Çakabey'in öldürülmesinden sonra liman kenti İzmir Cenevizlilerin, Pagos yani Kadifekale ise Bizanslıların eline geçer. 14. Yüzyılın başında önce Kadifekale'yi, sonra da kıyı kesimini alarak İzmir'in tümüne egemen olan Aydınoğlu Mehmed Bey, Ege adalarındaki Bizans kalelerini haraca bağlar. 1390 yılında Yıldırım Beyazıt Kadifekale'yi ele geçirir ama Liman kontrolü dışındadır. 15. yüzyılın dışında büyük bir Moğol istilası yaşayan bölgede, son sözü yine Osmanlı söyler.
1426'dan sonra İzmir'i bir Osmanlı şehri olarak görüyoruz. Tarihçiler Osmanlı döneminde İzmir'de ticaretin geliştiğini kaydederler. Bu dönemde İzmir, Hindistan, Çin, İran ve Anadolu'dan uzun mesafe kervanları ile gelen ürünlerin ve Batı Anadolu'da üretilen tarımsal hammaddenin, Avrupa'ya taşınmasında; Avrupa'dan gelen yüklerin Anadolu'ya iletilmesinde kritik bir rol oynamıştır.
16. Yüzyıldan sonra İzmir'in bir ihracat merkezi olarak özelliği artar. 1620'de Osmanlı Devletinin pamuk ihracatını yasallaştırması ve buna yönelik pamuk dikim alanlarının genişletilmesi, İzmir'in ticaret merkezi olarak gelişmesini hızlandıran bir faktör olarak göze çarpar. Bu dönemde kent İngiliz, Fransız ve Hollandalı tüccarların gözdesi olur.
18. ve 19. yüzyıllarda uzun mesafe ticaretinin yerini Gediz, Küçük - Büyük Menderes ve Bakırçay Havzalarından taşınan, Avrupa'nın yeni gelişen sanayi nüfusu ve şehirlerince talep edilen tarım ürünlerinin ticareti alır.

19. yüzyılda, İzmir'in ekonomisi, Avrupa ülkeleri ile sürdürülen ticarete bağlı olarak gelişirken, deniz ticaretini çağa uygun koşullarda gerçekleştirebilmek açısından yeni limana ihtiyaç duyulmuştur.
            Bu ihtiyacı karşılamak üzere liman inşa imtiyazına sahip olan İngiliz ve Fransızlar Konak-Pasaport arasında 4 km. uzunluğunda ve 1,5 m. derinliğindeki rıhtım, 1200 m. civarındaki mendireği inşa ederek 1875 yılında Pasaport Limanını hizmete sokmuşlardır.
Liman yatırımının devamı niteliğindeki İzmir-Kasaba ve İzmir Aydın demiryolları da İngiliz ve Fransızlar tarafından inşa edilmişti. Amaç olabildiğince hızlı ve ekonomik şekilde Ege Bölgesi'nin zenginliğini Avrupa'ya taşımaktı.
 Yerli komisyoncularca Ege Bölgesinden toplanan, ürünler deve kervanları ve demiryolu ağı vasıtası ile İzmir'e gönderilmekteydi. Buradaki ambar ve hanlarda işlenerek, tasniften geçirilen ürünler kısmen ambalajlanarak Pasaport Limanından tüm Avrupa'ya gönderilmekteydi.
            Kentteki ticari faaliyetler, levantenler olarak nitelendirebileceğimiz Fransız, İtalyan, İngiliz, Rum, Ermeni ve Musevilerden oluşan azınlıklar tarafından yürütülürken; İzmir adeta küçük bir Avrupa'ya benzemekteydi.
Ticaret hacmi açısından İstanbul'u dahi sollayan İzmir, Osmanlı'nın en fazla gelir elde ettiği vilayetlerin başında gelmekte; Avrupa'nın da en önemli ticaret merkezlerinden biri olma unvanını elinde bulundurmaktaydı.

  2-   PLANLAMA ALANININ TANIMI VE MEVCUT DURUM ANALİZİ
          İzmir körfezi Türkiyenin batısında Ege sahilinde olup, hemen hemen bir L harfi şeklindedir. Yukarı kısmı 40 km uzunluğunda ve 20 km genişliğinde, alt uc kısmı ise 24km uzunluğunda ve 5km genişliğindedir.
Körfez ;İç körfez, Orta körfez ve Dış Körfez olmak üzere üç kısma ayrılır.
 İç körfezde maksimum su derinliği 20m. Orta körfezde 40m. Dış körfezde 65-70m. Kadardır. Körfezin toplam hacmi 10milyar m3 civarındadır. İzmir Kentsel Alanı körfezin en iç kesiminde bulunur.
İzmir Körfezi’nin 4 ana yönden esen ana rüzgarlar altında olmasına rağmen; körfezin pozisyonu ve coğrafi konumu, karanın düzensiz dağılımı vb. nedenler ile deniz hareketlerinin kuzey rüzgarının etkisi altında olduğu saptanmıştır.
Buna göre körfezde gözlenen akıntı, mevsim farklılıklarına ve dış körfezde gözlenen sürekli olmayan girdaplara rağmen orta körfezden açıklara doğrudur ve özellikle kış aylarında doğudan batıya doğru, İç körfezin kuzeyinden (Karşıyaka) önlerindendir.

         Karşıyaka İlçesi İzmir Körfezi’nin kuzeyinde 84km2 lik bir alanda kurulu olup, bütünüyle bir kıyı yerleşimidir. Çok eski dönemlerden beri asıl İzmir körfezin güneyine yerleşirken kuzeyde Karşıyaka sayfiye yeri olarak  İzmir Metropoliten Merkez içinde her zaman özel bir yer teşkil etmiştir.
1970 lere kadar sahilinden denize girilmiş, balık avlanılmış, deniz kenarındaki kır kahvelerinde oturulmuş, bu haliyle eğlence ve dinlence yeri olarak iz bırakmış bir yerleşim iken , İzmir Körfezi’nde başlayan kirlenme ile sahil imajı yozlaşmış ve sahiline bakmakla
                                        

yetinilmiştir. Bütün bu gelişmeler sonucu bir kıyı kenti olan  Karşıyaka’da kıyı ile bağlantı zayıflamıştır.
Ancak İzmir’de büyük kanal projesinin devreye girmesi sonucu körfezde başlayan iyileşme süreci ile denizde canlıların geri dönüşü ile kıyılarda amatör balıkçılık , yürüyüş ve bisiklet kullanımı gibi aktiviteler artmış ve kıyı ile kentli bütünleşmeye başlamıştır.
           
Karşıyaka ‘nın geçmişinde yatçılık önemli bir yer teşkil etmektedir. Karşıyaka sahili, Karşıyaka Spor Kulübü’nün çalışmalarıyla 1920’li yıllarda bembeyaz yelkenlerle süslenmeye başlamıştır. Karşıyaka yerleşmesinin tarihsel geçmişinde önemli bir yere sahip denizle ve dolayısıyla yelkencilikle olan ilişkisini yeniden düzenlemek ve sürdürülebilir Turizm kapsamında Bölgemizin  yat turizminin yükselmesi hedeflenmektedir.

                                       
                                         MEVCUT BALIKÇI BARINAĞI

            
                                                         Fotograf-1

        
                                                            Fotograf-2

     
                                                        Fotograf-3
     
                                                       Fotograf-4

3-KUZEY EGE VE İZMİR KÖRFEZİNDE BULUNAN YAT LİMANLARI

            Ülkemiz tüm Akdeniz ülkeleri arasında kültür, kongre, yat, kruvaziyer, spor alışveriş turizmi için büyük bir potansiyele sahiptir. Akdeniz çanağında yılda 10 milyon dolayında turist gezdiği bilinmektedir. Ege Bölgesinin bundan aldığı pay ise; %5 tir. Türk Marinacılığı 80 li yıllarda başlamıştır. Bu kadar az bir geçmişe sahip olmamıza rağmen Akdeniz’in en yeni ve modern marinalarına sahip olmamız ülkemize avantaj sağlamaktadır. Ancak İstatistiklere bakıldığında sayı olarak marinalarımızın azlığı ortadadır.

  -Avrupada’ki özel ve ticari yat adedi                            800.000
  -Limanlarımıza yat bağlama kapasitesi                            5.000
  -Bodrum-Antalya arası yat bağlama kapasitesi                 2500

Diğer Akdeniz ülkeleri, Avrupa ve A.B.D ülkelerine bakıldığında; kısıtlı deniz olanaklarını en iyi şekilde kullandıkları görülmektedir. Örneğin; Fransız kıyılarında:

  -100 tekneden fazla kapasiteli 261 marinada               145.000
  -Nehirlerdeki 35 marinada                                              8500 olmak üzere
Toplam 296 marinada                                                     153500 tekne bağlıdır.

Ege kıyıları, uluslar arası standartta toplam 1885 yat kapasiteli 9 marinaya sahiptir. Akdeniz kıyılarındaki marinalarda toplam yat bağlama kapasitesi 300.000 dir.

 Akdenizdeki yat sayısı ise 800 bin olarak tahmin edilmektedir.

Ege limanlarına gelen yabancı yat sayısı bir yıl içinde 4000 dolayındadır. Gerek yat sayısı gerekse marina kapasitesi olarak Ege Bölgesi son derece yetersiz durumdadır.

Kuzey Ege’deki yat Limanları

                                                          Kapasite
                                                         -----------
Çanakkale                                             75 yat
Ayvalık                                               200 yat
Çeşme Setur                                          90 yat
Çeşme                                                 400 yat
Çeşme Alaçatı                                     200 yat
Çeşme Dalyanköy                               100 yat
Sığacık                                                 400yat
Kuşadası                                               350yat
İzmir Levent Marina                              70yat
--------------------------------------------------------
TOPLAM                                            1885 yat

4- YER SEÇİMİ VE KONUM

 Bakanlıkça onaylı Balıkçı Barınağı önünde yer alan planlama alanı, Bostanlı Arabalı Vapur İskelesine de bitişik konumda yer almaktadır. Öneri alanın burada seçilmesinin nedeni deniz derinliğinin uygun olması ve konut alanlarından uzakta olmasıdır.  Alanın hemen gerisinden Hasan Ali Yücel Sahil Bulvarı geçmektedir.
Koordinatlar : 38" 27'K  27"05'D

5- FİZİKİ ÖZELLİKLER

Proje Alanı onaylı kıyı kenar çizgisinin deniz tarafında olmak üzere 300 yat kapasiteli olarak öngörülmüştür. Öneri plan 13,35 ha. lık bir alanı kapsamaktadır. Bu alanın 7,90ha. lık kısmı kapalı alan 5,45ha lık kısmı deniz alanından oluşmaktadır. Planlama alanına bitişik konumda Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca 22.11.1996 tarihinde onanlı Balıkçı Barınağı  yer almaktadır ve Karşıyaka Balık Kooperatifince kullanılmaktadır.

ALTYAPI

Yapımı planlanan Yat Limanı yatırımlar açısından aşağıdaki niteliklere sahip olacaktır.

• Mendirek,
• Korunmuş su alanında en az 2.50 m. derinlik,
• Yat Limanı içinde soluganları (deniz çalkantısı) en fazla 30 cm. olacak şekilde rıhtım ve iskeleler,
• Yat Limanına denizden emniyetli giriş sağlayacak fenerler,
• Yatların düzenli ve emniyetli bir şekilde yanaşabileceği ve bağlanabileceği nitelikte rıhtım ve iskeleler (rıhtım beton bloklardan, iskeleler ise yüzer beton elemanlardan oluşturulacaktır.)
• Liman, rıhtım ve iskelelerde bağlanmaya elverişli mapa ve aneleler,
• Liman, rıhtım ve iskelelerin yeterli derecede aydınlatılması,
• Yatlara basınçlı tatlı su ve elektrik bağlanması, televizyon, telefon, internet vb. imkanların sağlanması,

           
                                                           ÖNERİ PLAN
                       

ALTYAPI

Yapımı planlanan Yat Limanı yatırımlar açısından aşağıdaki niteliklere sahip olacaktır.

• Mendirek,
• Korunmuş su alanında en az 2.50 m. derinlik,
• Yat Limanı içinde soluganları (deniz çalkantısı) en fazla 30 cm. olacak şekilde rıhtım ve iskeleler,
• Yat Limanına denizden emniyetli giriş sağlayacak fenerler,
• Yatların düzenli ve emniyetli bir şekilde yanaşabileceği ve bağlanabileceği nitelikte rıhtım ve iskeleler (rıhtım beton bloklardan, iskeleler ise yüzer beton elemanlardan oluşturulacaktır.)
• Liman, rıhtım ve iskelelerde bağlanmaya elverişli mapa ve aneleler,
• Liman, rıhtım ve iskelelerin yeterli derecede aydınlatılması,
• Yatlara basınçlı tatlı su ve elektrik bağlanması, televizyon, telefon, internet vb. imkanların sağlanması,

ÜSTYAPI

Yat Limanında;

• Rıhtım ve iskelelerde Yatlara basınçlı tatlı su ve elektrik bağlantısı, televizyon, telefon, internet vb. bağlantısı sağlayan tesisler,
• Hava ve Deniz Durumu ile ilgili sürekli bilgi sağlayabilecek cihazlar,
• Sağlık Birimi
• Haberleşme; telefon, telefaks, teleks imkanları,
• Kadın ve erkek yatçılar için ayrı duş ve alafranga wc grupları ve çamaşırhane, bulaşıkhane,
• Yatçılar için sosyal tesis,
• Çöp toplama merkezi, çöplerin liman dışına uygun bir yere taşınması için gerekli araç ve donanım,
• Pis su arıtma tesisi,
• Sintine yağları (kullanılmış yağ) toplama yerleri,
• Yat limanı personeli için soyunma, duş, wc, ortak oturuma ve dinlenme yerleri,
• Yat limanına emniyeti sağlamak, kılavuzluk hizmetleri vermek, palamar botu olarak ve yat limanının deniz ile diğer ilişkileriniz sağlayacak motorlu bir tekne,
• Bakım ve onarım atölyesi,
• Tekne (açık ve kapalı) park sahaları,
• Akaryakıt ikmal istasyonu,
• Yangın söndürme sistemi,
• Restoran, Kafeterya, Alışveriş merkezi,
• Gümrük ve emniyet hizmetleri,
• Otopark,
• Çocuk oyun alanları yapılması planlanmıştır.

PROJE–YAPIM - İŞLETME İLE İLGİLİ ESASLARI

Proje, yapım ve işletme safhalarında aşağıda yer alan kanun, yönetmelik ve şartnamelere uyulacaktır.

• 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu,
• 3830 sayılı kanun ile değişik, 3621 Kıyı Kanunu,
• 3194 sayılı İmar Kanunu,
• 2872 sayılı Çevre Kanunu,
• 618 sayılı Limanlar Kanunu,
• 2872 sayılı Çevre Kanunu,
• Turizm Yatırım ve İşletmeleri Nitelikleri Yönetmeliği,
• Yat turizmi Yönetmeliği,
• Su Kirliği Kontrol Yönetmeliği
• Liman ve Deniz İnşaatı İşlerine Ait Genel Teknik Şartname,
• Yat Limanları Elektrik Teknik Şartnamesi,
• Kıyı Kanunu Yönetmeliği,
• Ç.E.D. Yönetmeliği

PLAN NOTLARI

• 3830 SAYILI KANUN İLE DEĞİŞİK 3621 SAYILI “KIYI KANUNU” VE İLGİLİ YÖNETMELİK HÜKÜMLERİ GEÇERLİDİR.
• UYGULAMA AŞAMASINDA BAŞLAMAK ÜZERE CAN, MAL VE YANGIN İÇİN EMNİYET SİSTEMLERİ KURULACAL VE GERÇEKLEŞTİRİLECEKTİR. İNŞAAT VE HARFİYAT İŞLEMİ SIRASINDA PARLAYICI, PATLAYICI, TEHLİKELİ VE TOKSİT MADDE KULLANILMAYACAKTIR. SEYİR GÜVENLİĞİ AÇISINDAN MAHMUZ VE BATIK DALGA KIRANLARIN, ŞAMANDIRA VE FENERLER İLE MARKALANMALARI GEREKTİRMEKTEDİR.
• BU PLANA GÖRE YAPILACAK HER TÜRLÜ FONSİYON İÇİN DOLGU MALZEMELERİNİN ÇEŞİTLİ ETKENLERLE DENİZ İÇİN YAYILMAK SURETİ İLE SIĞLAŞMAYA KİRLİLİĞİSEBEBİYET VERİLMEMESİ İÇİN ÖNCELİKLE ANROŞMAN VEYA BETON PERDE GİBİ YAPISAL ÖNEMLER ALINACAKTIR. KIYIDA DOLDURMA VE KURUTMA YOLU İLE KAZANILAN ARAZİLERDE YAPI RUHSATI VERİLEBİLMESİ İÇİN MALİYE BAKANLIĞI’NDAN GEREKLİ İZİNİN ALNIMASI ZORUNLUDUR.
• KIYI KENAR ÇİZGİSİNİN DENİZ TARAFINDA UYGULANAN TÜM KIYI YAPILARINA AİT UYGULAMA PROJELERİ 3348 SAYILI KANUNUN 9. MADDESİ UYARINCA ULAŞTIRMA BAKANLIĞI, DEMİRYOLLARI LİMANLARI VE HAVA MEYDANLARI İNŞAATI GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE ONAYLANACAKTIR.
• İNŞAAT AŞAMASINDA VE SONRASINDA EKOLOJİK VE OŞİNOGRAFİK DENGESİNİN BOZULMAMASI İÇİN GEREKLİ TEDBİRLER ALINACAKTIR. BUNA GÖRE DENİZ DERİNLİKLERİNİN ÖLÇÜLEREK HARİTALANMASI, AKINTI HIZ VE YÖN ÖLÇÜMLERİNİN YAPILARAK AKINTIYI ETKİLEMEYECEK İNŞAAT TEKNİKLERİNİN TESPİTİ, DENİZ TABANININ SEDİMENT YAPISI SEDİMENT HARETLERİ, DENİZ KİRLİLİĞİ, EKOLOJİK DENGEYE OLABİLECEK ETKİLERİ İLE SAHİL ŞERİDİNE YAPACAĞI ETKİLERİN TESPİTİNE YÖNELİK DETAYLI OŞİNOGRAFİK ÇALIŞMALARIN GERÇEKLEŞTİRİLMESİ ZORUNLUDUR.
• “AFET BÖLGELERİNDE YAPILACAK YAPILAR HAKKINDAKİ YÖNETMELİK”HÜKÜMLERİNE UYULACAKTIR.
• GEREKTİĞİNDE ALANA İLİŞKİN HAZIRLANACAK JEOLOJİK VE JEOTEKNİK ETÜT RAPORU AFET İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE ONAYLANDIKTAN SONRA BU RAPORDA BELİRTİLEN HUSUSLAR DA DİKKATE ALINARAK İNŞAAT UYGULAMASINA GEÇİLECEKTİR.
• 2872 SAYILI ÇEVRE KANUNU VE İLGİLİ YÖNETMELİK HÜKÜMLERİ GEÇERLİDİR.
• BU PLAN VE KOŞULLARINDA BELİRTİLMEYEN KONULARDA, KONUSU VE İLGİSİNE GÖRE;
• 3194 SAYILI “ İMAR KANUNU VE İLGİLİ YÖNETMELİKLER”
• 618 SAYILI “LİMANLAR KANUNU”
• 3348 SAYLI “ ULAŞTIRMA BAKANLIĞI’NIN TEŞKİLAT VE GÖREVLERİ HAKKINDA KANUN”
• 1593 SAYILI “ UMUMİ HIFZISIHHA KANUNU VE YÖNETMELİĞİ” GEÇERLİDİR.
• İNŞAAT AŞAMASINDA VE İŞLETME DÖNEMLERİNDE ÇEVRE DEĞERLERİNİN KORUNMASI   AÇISINDAN “ HAVA KALİTESİNİN KORUNMASI” “SU KİRLİĞİ KONTROLÜ” “KATI ATIKLARIN KONTROLÜ” VE “GÜRÜLTÜ KONTROLÜ” YÖNETMELİKLERİNDE BELİRTİLEN TÜM HUSUSLAR YERİNE GETİRİLECEKTİR.
• 1380 SAYILI “ SU ÜRÜNLERİ KANUNU” NDA YER ALAN SU KİRLİLİĞİNİ ÖNLEYİCİ HÜKÜMLER İLE SU ÜRÜNLERİ YÖNETMEMLİĞİNİN EK 6. MADDESİNDE YER ALAN ATIK SU DEŞARJ DEĞERLERİNE UYULMASI VE DENİZ SUYUNDA ÇÖZÜNEN ZARARLI KİMYASAL MADDELER İÇEREN DOLGU MALZEMELERİNİN KULLANILMAMASI GEREKMEKTEDİR.
• YUKARIDA BELİRTİLEN HÜKÜMLERİN GEREK İNŞAAT AŞAMASINDA GEREKSE UYGULAMA AŞAMASINDA YERİNE GETİRİLMEMESİ HALİNDE SORUMLULUK YATIRIMCI VE İLGİLİ İDAREYE    ( VALİLİK VE BELEDİYE ) AİT OLACAKTIR.
• YAT LİMANI YAPILAŞMA KOŞULLARI:

 DOLGU ALANI İÇERİSİNDE KIYI KANUNUN 6. MADDESİ VE 27.07.1996 TARİHİNDE 22709 SAYILI  RESMİ GAZETEDE YAYIMLANAN “ KIYI KANUNUN UYGULAMASINA DAİR YÖNETMELİĞİN BAZI MADDELERİNİN DEĞİŞTİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK” İLE DEĞİŞİK 4. MADDESİNDE TANIMLANAN; YÖNETİM BİRİMLERİ, DESTEK BİRİMLERİ, BAKIM ONARIM VE TEKNİK VE SOSYAL ALTYAPININ İÇİNE GİREN YAPI VE TESİSİLER DIŞINDA HERHANGİ BİR YAPILAŞMAYA İZİN VERİLMEYECEKTİR. BU TESİSLERE AİT TOPLAM EMSAL YAT LİMANININ DOLDURMA VE KURUTMA YOLU İLE KAZANILAN İLE KIYI VE VARSA KARA ALANININ %5’İNİ GEÇEMEZ. YÜKSEKLİK 1 KAT, H.MAX.4.50 METREYİ, ASMA KAT YAPILAMASI HALİNDE H.MAX. 5.50 METREYİ AŞAMAZ. SATIŞ ÜNİTELERİNİN TOPLAMI DA KARA ALANININ % 1’İNİ GEÇEMEZ.
14. İNŞAAT BİTİMİNE MÜTEAKİP DENİZCİLİK MÜSTEŞARLIĞINDAN İŞLETME İZNİ ALINACAKTIR.

6-SONUÇ

Yelkencilik iç körfezde 2 ayrı İzmir kulübüyle (K.S.K ve Göztepe S.K) desteklenen önemli bir spor dalıdır. Güney kesiminde Levent Marina kısmen ihtiyacı karşılamakla birlikte 1920 li yıllardan beri yelkencilik sporuyla uğraşan Karşıyaka için mevcutta sadece Karşıyaka Spor Kulübü önünde yer alan çekek yeri çok yetersiz kalmaktadır. Ayrıca İzmir’de gerek kapasite gerekse nitelik açısından uluslararası standartlarda, kentin her türlü ulaşım ve servis imkanından yararlanabilecek bir şehir marinası bulunmaması nedeniyle yapılması planlanan yat limanı İzmir’in hem yenilenen çehresinde kent siluetini olumlu yönde etkileyecek hemde doğaya ve çevreye uyumlu, kent ve ülke ekonomisine katkıda bulunacaktır.